Zoals vermeld of zoals vermeldt? Het juiste antwoord is "zoals vermeld", zonder t. Na "zoals" staat hier namelijk geen persoonsvorm, maar een voltooid deelwoord. De volledige zin luidt eigenlijk "zoals eerder is vermeld" of "zoals hierboven werd vermeld", en het stukje "is" of "werd" laat je in de praktijk weg. Wat overblijft is het voltooid deelwoord "vermeld", en dat schrijf je altijd met één d, net als "gezegd", "besproken" of "afgesproken". De vorm "vermeldt" bestaat wel, maar alleen als persoonsvorm in de tegenwoordige tijd bij een onderwerp in de derde persoon enkelvoud: "de brief vermeldt een verkeerd adres". Staat er geen onderwerp bij, zoals in "zoals vermeld", dan is "vermeldt" fout.
Hoe herken je of het een deelwoord of een persoonsvorm is?
De snelste check is het inzetten van een werkwoord waarvan het voltooid deelwoord er duidelijk anders uitziet dan de stam. Neem "bespreken": je zegt "zoals besproken", nooit "zoals bespreekt". Of "afspreken": "zoals afgesproken", nooit "zoals spreekt af". Omdat die vormen onmiskenbaar deelwoorden zijn, weet je dat "zoals" hier een deelwoord vraagt. Vul je vervolgens "vermelden" in, dan krijg je "zoals vermeld".
Een tweede check: maak de zin compleet met een vorm van "zijn" of "worden". "Zoals is vermeld" en "zoals werd vermeld" klinken natuurlijk en kloppen grammaticaal. "Zoals is vermeldt" klopt niet, want na "is" of "werd" volgt altijd een deelwoord. Als je deze aanvulling kunt maken, heb je een deelwoord te pakken en schrijf je "vermeld" zonder t.
Wanneer is "vermeldt" wél juist?
"Vermeldt" is de vorm van vermelden in de tegenwoordige tijd bij hij, zij, het, u en bij elk ander onderwerp in de derde persoon enkelvoud. De regel is stam plus t: de stam is "vermeld", dus de hij-vorm wordt "vermeldt". Voorbeelden waarin de t hoort: "Het etiket vermeldt de ingrediënten", "Hij vermeldt zijn kenmerk niet", "U vermeldt in uw mail dat u akkoord gaat". Bij "ik" blijft de stam kaal: "ik vermeld". Bij "jij" achter het werkwoord ook: "vermeld jij dat even?".
Dat betekent dat "zoals ... vermeldt" alleen kan als er een onderwerp tussen staat. "Zoals de website vermeldt, zijn we op maandag gesloten" is correct, omdat "de website" het onderwerp is en "vermeldt" de persoonsvorm. Haal je "de website" weg, dan blijft een kale verwijzing over en verandert "vermeldt" in het deelwoord "vermeld". Het verschil zit dus niet in het woord "zoals", maar in de vraag of er een onderwerp in de bijzin staat.
Welke voorbeeldzinnen helpen je op weg?
- Zoals vermeld, ontvang je de factuur binnen een week. (deelwoord, geen t)
- Zoals hierboven vermeld, geldt de korting alleen in november. (deelwoord, geen t)
- Zoals de offerte vermeldt, is montage niet inbegrepen. (persoonsvorm met onderwerp, wel t)
- Zoals vermeld staat op de verpakking, is het product niet geschikt voor kinderen. (deelwoord plus persoonsvorm "staat")
- De handleiding vermeldt niets over de garantie. (persoonsvorm, wel t)
Let vooral op de vierde zin: "vermeld staat" combineert het deelwoord "vermeld" met de persoonsvorm "staat". De persoonsvorm krijgt de t als dat nodig is, het deelwoord nooit. Dezelfde logica zie je bij "zoals aangegeven staat" of "zoals beschreven staat".
Waarom is deze fout zo hardnekkig?
Er spelen drie dingen tegelijk. Ten eerste klinken "vermeld" en "vermeldt" exact hetzelfde, dus je hoort het verschil niet. Ten tweede valt de stam van vermelden samen met het voltooid deelwoord, wat bij veel andere werkwoorden niet zo is. Bij "lopen" heb je "loop" als stam en "gelopen" als deelwoord, en daar haal je ze nooit door elkaar. Bij werkwoorden die met be-, ver-, ge-, ont- of her- beginnen, krijgt het deelwoord geen extra ge- en lijkt het precies op de stam. Ten derde is de constructie "zoals vermeld" een verkorting, waardoor de echte structuur van de zin uit het zicht verdwijnt.
Zodra je weet dat het om een ingekorte bijzin gaat, valt alles op zijn plek. Je schrijft dan "zoals vermeld" om dezelfde reden als "zoals beloofd", "zoals verwacht" en "zoals gevraagd". Al die vormen zijn deelwoorden, en geen ervan krijgt een t. Op de site van Onze Taal staan vergelijkbare twijfelgevallen uitgelegd, en het Taaladvies van de Nederlandse Taalunie behandelt de werkwoordspelling stap voor stap.
Hoe zit het met komma's en woordvolgorde?
Begin je een zin met "zoals vermeld", dan volgt daarna meestal een komma en daarna de persoonsvorm van de hoofdzin: "Zoals vermeld, is de levertijd twee weken". Die omdraaiing van onderwerp en persoonsvorm heet inversie en is normaal na een bepaling vooraan de zin. De komma is niet verplicht, maar maakt de zin prettiger leesbaar. Staat de verwijzing midden in de zin, dan zet je er aan beide kanten een komma omheen: "De levertijd is, zoals vermeld, twee weken".
Wil je de constructie formeler maken, dan kun je "zoals reeds vermeld" of "zoals eerder vermeld" gebruiken. Informeler zijn "zoals ik al zei" of "zoals je hierboven leest". In alle gevallen verandert er niets aan de spelling van "vermeld": het blijft een deelwoord zonder t. De officiële schrijfwijze van alle vervoegingen vind je in de Woordenlijst Nederlandse Taal, en wie de theorie achter de werkwoordspelling wil nalezen kan terecht op Wikipedia.
Wat is de kortste manier om het te onthouden?
Onthoud dit rijtje: zoals gezegd, zoals besproken, zoals afgesproken, zoals vermeld. Het laatste woord hoort thuis in dezelfde groep als de eerste drie. Zie je een t verschijnen in "vermeldt", vraag jezelf dan af wie of wat er vermeldt. Kun je dat onderwerp niet aanwijzen in de bijzin, dan hoort de t er niet. Kun je het wel aanwijzen, zoals in "zoals de brief vermeldt", dan hoort de t er wel. Met die ene vraag los je elke twijfel op, in mails, brieven, offertes en op websites.
Schrijf je regelmatig zakelijke teksten, dan loont het om deze constructie bewust een paar keer goed te gebruiken. Na een week of twee gaat het vanzelf en val je niet meer terug op je gehoor. Controleer bij twijfel ook oude teksten en sjablonen, want een fout in een standaardmail of offertevoorbeeld kopieert zich keer op keer naar nieuwe documenten. Eén keer corrigeren in het sjabloon scheelt veel slordige herhalingen.
