Wat is een deja vu precies
Een deja vu is het vreemde gevoel dat je een situatie al eens eerder hebt meegemaakt, terwijl je rationeel weet dat dit niet zo is. Het is alsof een moment uit je leven wordt afgespeeld als een herhaling, maar zonder dat je een echte, duidelijke herinnering hebt aan een eerdere keer. Dit gevoel duurt meestal maar een paar seconden, maar kan wel een blijvende indruk achterlaten.
Het verschil met echte herinneringen
Bij een echte herinnering kun je meestal plaatsen wanneer en waar iets is gebeurd. Bij een deja vu heb je dat niet. Je hersenen geven je een sterk gevoel van herkenning, maar zonder de details die normaal bij een herinnering horen. Dat maakt een deja vu zo verwarrend en soms zelfs een beetje beangstigend.
Wat er in je hersenen gebeurt bij een deja vu
Hersenen verwerken elke seconde enorme hoeveelheden informatie. Beelden, geluiden, geuren en gevoelens worden continu vergeleken met eerdere ervaringen. Bij een deja vu lijkt er iets mis te gaan in die vergelijking, waardoor een nieuwe situatie ten onrechte voelt als bekend.
Rol van het geheugen en de hippocampus
Een belangrijk gebied in dit proces is de hippocampus, een structuur die betrokken is bij het opslaan en terughalen van herinneringen. Normaal gesproken maakt je brein onderscheid tussen nieuwe informatie en dingen die je al kent. Bij een deja vu lijkt dat systeem kort te haperen. Een nieuwe ervaring wordt dan per ongeluk als herkenbaar gemarkeerd, terwijl er geen echte herinnering bij hoort.
Timing en een korte vertraging
Een veelgenoemde verklaring is dat er een minieme vertraging optreedt in de verwerking van informatie. Wanneer dezelfde prikkel twee keer heel snel achter elkaar in iets andere hersenbanen wordt verwerkt, kan de tweede keer voelen alsof het al eerder is gebeurd. De situatie is in werkelijkheid nieuw, maar jouw gevoel van herkenning is echt, omdat het uit dezelfde geheugensystemen komt als gewone herinneringen.
Waarom je soms vaker een deja vu ervaart
Niet iedereen heeft even vaak een deja vu, en sommige mensen merken periodes waarin het gevoel vaker optreedt. Dit kan te maken hebben met stress, vermoeidheid of veranderingen in je dagelijkse routine. Wanneer je hersenen meer prikkels moeten verwerken of minder uitgerust zijn, is de kans groter dat er kleine foutjes insluipen in de verwerking van informatie.
Wanneer is een deja vu zorgelijk
Op zichzelf is een deja vu meestal onschuldig. Het is een bijproduct van hoe je geheugen werkt en hoort tot de normale ervaringen van veel mensen. Wordt het gevoel echter heel intens, treedt het extreem vaak op of gaat het samen met blackouts, verwardheid of andere neurologische klachten, dan is het verstandig om een arts te raadplegen. In zeldzame gevallen kunnen herhaalde sterke deja vu ervaringen onderdeel zijn van een onderliggende aandoening in de hersenen, en dan is verder onderzoek belangrijk.
Hoe je met een deja vu om kunt gaan
Omdat een deja vu meestal snel weer voorbij is, hoef je er doorgaans niets aan te doen. Sommige mensen vinden het prettig om het moment bewust te observeren en te accepteren als een foutje in de geheugenverwerking. Merk je dat je in drukke of stressvolle periodes vaker een deja vu hebt, dan kunnen voldoende slaap, ontspanning en een regelmatige dagstructuur helpen om je hersenen wat meer rust te geven.
