Waarom krijgen we kippenvel
Kippenvel is een automatisch lichamelijk proces dat wordt aangestuurd door ons autonome zenuwstelsel. Het ontstaat wanneer kleine spiertjes aan de haarzakjes in de huid zich samentrekken. Hierdoor gaan de haren recht overeind staan en zie je kleine bobbeltjes op de huid. Dit verschijnsel heet ook wel pilo-erectie. Hoewel het er soms wat onbenullig uitziet, zit er een duidelijke biologische verklaring achter.
De rol van het zenuwstelsel
Kippenvel ontstaat meestal in situaties waarin je lichaam een sterke prikkel ervaart. Dit kan kou zijn, maar ook spanning, angst, ontroering of zelfs een plotseling gevoel van inspiratie. Al deze prikkels activeren het sympathische deel van je zenuwstelsel, dat ook verantwoordelijk is voor de vecht-of-vluchtreactie. Je lichaam bereidt zich dan als het ware voor op actie, en kippenvel is een onderdeel van die reactie.
Wat is de oorspronkelijke functie van kippenvel
Bij mensen lijkt kippenvel soms weinig nut te hebben, maar evolutionair gezien had het een duidelijke functie. Onze verre voorouders hadden veel meer lichaamsbeharing dan wij nu. Toen zorgde kippenvel ervoor dat deze haren overeind gingen staan, met twee belangrijke voordelen: betere isolatie tegen kou en een indrukwekkendere uitstraling naar vijanden of bedreigingen.
Bescherming tegen kou
Wanneer de haren overeind gaan staan, ontstaat er een extra laagje stilstaande lucht tussen huid en omgeving. Dit luchtlaagje werkt isolerend en helpt om lichaamswarmte beter vast te houden. Bij dieren met een dikke vacht is dit nog steeds goed te zien. Bij mensen is de beharing veel dunner geworden, waardoor dit effect nauwelijks merkbaar is, maar de reflex is gebleven.
Groter en dreigender lijken
In de dierenwereld zie je vaak dat dieren hun vacht of veren opzetten wanneer ze zich bedreigd voelen. Ze lijken zo groter en sterker, wat een aanvaller kan afschrikken. Bij ons werkt dit principe in theorie hetzelfde: de haren gaan rechtop staan om het lichaam imposanter te maken. Door het ontbreken van een dikke vacht zie je daar bij mensen niet veel van terug, maar het mechanisme achter de reactie is nog altijd hetzelfde.
Waarom krijgen we kippenvel bij emoties
Niet alleen kou of gevaar, maar ook muziek, ontroerende momenten of herinneringen kunnen kippenvel veroorzaken. Dat komt doordat emoties en het autonome zenuwstelsel nauw met elkaar verbonden zijn. Sterke emoties kunnen dezelfde lichamelijke reactie oproepen als fysieke prikkels, inclusief versnelde hartslag, een brok in de keel en kippenvel.
De link met beleving en betekenis
Kippenvel bij emoties kun je zien als een soort fysieke markering van betekenisvolle momenten. Wanneer een muziekstuk je raakt of een filmscene je diep ontroert, reageert je lichaam met een kortstondige, intense ontlading. Hoewel dit geen directe overlevingsfunctie meer heeft, helpt het ons wel om ervaringen als bijzonder of belangrijk te registreren. Op die manier heeft kippenvel vandaag de dag vooral een signaalfunctie: het laat je voelen dat iets je echt raakt.
